พ.ศ.2519 : กำเนิด GenEd จุฬาฯ

ศูนย์การศึกษาทั่วไป จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มีประวัติความเป็นมาอย่างยาวนาน นับตั้งแต่การก่อตั้ง โครงการการศึกษาทั่วไป ในเดือนมิถุนายน พ.ศ.2519 โดยขณะนั้น มีหน้าที่พิจารณาหลักสูตรวิชาการศึกษาทั่วไปสำหรับนิสิตปริญญาตรี และอำนวยการให้มีการสอนวิชาการศึกษาทั่วไปอย่างเป็นมาตรฐานเดียวกันทั้งมหาวิทยาลัย

ด้วยเป้าหมายสำคัญของวิชาการศึกษาทั่วไปของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย คือ ความรู้รอบประกอบด้วยคุณธรรม การจัดหลักสูตรจึงมุ่งให้นิสิต

มีความรู้ความเข้าใจในสาขาวิชาอื่น ๆ นอกเหนือจากวิชาชีพของตน
มองเห็นความสัมพันธ์ของศาสตร์ต่างสาขา
สามารถนำมาประยุกต์ใช้เสริมวิชาชีพและการดำรงชีวิตในสังคมได้
ปลูกฝังคุณธรรมตามปณิธานมหาวิทยาลัยให้ปรากฎในบัณฑิตของมหาวิทยาลัย

ดังนั้น วิชาการศึกษาทั่วไปที่จัดสอนโดยโครงการการศึกษาทั่วไปจึงมีลักษณะเป็นสหสาขาวิชา ตั้งแต่เริ่มเปิดสอนเป็นครั้งแรกในปีการศึกษา 2520 มาจนถึงปัจจุบัน โดยเริ่มจากการสอนวิชาแกน ซึ่งเป็นวิชาที่ผสมผสานความรู้แขนงต่างๆในศาสตร์สาขาหลัก ไปจนถึงวิชาที่ผสมผสานความรู้ระหว่างศาสตร์สาขาหลักเข้าด้วยกัน พร้อมกับสอดแทรกเรื่องคุณธรรม ความรับผิดชอบต่อสังคม และกระบวนการคิดวิเคราะห์ไว้ด้วยเสมอมา

พ.ศ.2519 - 2538 : GenEd แกน GenEd เลือก

การจัดหลักสูตรในระยะแรกได้ยึดเกณฑ์ของทบวงมหาวิทยาลัยปี พ.ศ.2517 เป็นหลัก นั่นคือ นิสิตจะสำเร็จตามหลักสูตรปริญญาตรีจะต้องเรียนวิชาการศึกษาทั่วไป อย่างน้อย 30 หน่วยกิต ประกอบด้วย วิชาในหมวดวิทยาศาสตร์-คณิตศาสตร์ หมวดสังคมศาสตร์ หมวดมนุษยศาสตร์ และหมวดภาษาต่างประเทศ โดยแต่ละหมวดต้องเรียนไม่น้อยกว่า 6 หน่วยกิต

สำหรับหลักสูตรของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้กำหนดหลักเกณฑ์การเรียนให้นิสิตดังต่อไปนี้

การเรียน GenEd พ.ศ.2519-2538

  • วิชาการศึกษาทั่วไป 2 หมวดที่อยู่นอกเหนือวิชาชีพของนิสิต หมวดละอย่างน้อย 6 หน่วยกิต รวม 12 หน่วยกิต ซึ่งแต่ละหมวด ประกอบด้วย
    • วิชาแกน 3 หน่วยกิต และ
    • วิชาเลือก 3 หน่วยกิต
  • วิชาในหมวดภาษาต่างประเทศซึ่งจัดสอนโดยสถาบันภาษาอย่างน้อย 6 หน่วยกิต
  • วิชาที่คณะเป็นผู้วางกรอบให้นิสิตลงเรียนอย่างน้อย 12 หน่วยกิต

แม้ว่าในปี พ.ศ.2532 ทบวงมหาวิทยาลัยได้ยกเลิกสัดส่วนจำนวนหน่วยกิตในแต่ละหมวดไปแล้ว แต่จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ยังคงจำนวนหน่วยกิตในแต่ละหมวดวิชาด้วยสัดส่วนที่เท่ากันไว้เช่นเดิม

GenEd บางวิชามีที่มาจากตอนนี้!

ในระยะแรก วิชาแกนการศึกษาทั่วไปที่เปิดสอนและบริหารการสอนโดยโครงการการศึกษาทั่วไป มี 3 วิชาด้วยกันคือ

แต่ละวิชาดำเนินการสอนโดยคณาจารย์ชุดเดียวกันเป็นส่วนใหญ่ และเกือบทั้งหมดมาจากคณะต่างๆ ในมหาวิทยาลัย

ต่อมา เพื่อความคล่องตัวในการบริหารการสอน มหาวิทยาลัยได้โอนวิชาอารยธรรมให้คณะอักษรศาสตร์ และโอนวิชาธรรมชาติวิทยาให้คณะวิทยาศาสตร์รับผิดชอบ แทน ขณะที่หมวดสังคมศาสตร์นั้น ขอให้คณะรัฐศาสตร์สร้างวิชาแกนใหม่อีก 1 วิชา ดังต่อไปนี้ และรับผิดชอบสอนต่อไป

ส่วนโครงการการศึกษาทั่วไปทำหน้าที่วิจัยและพัฒนาการสอนวิชาการศึกษาทั่วไป เช่น การสร้างและทดลองสอนวิชาเลือกอื่น ๆ ที่มีลักษณะเป็นนวัตกรรม ตลอดจน ประสานงานและดูแลหลักสูตรการศึกษาทั่วไปโดยรวม อนึ่ง ระหว่างนี้ มีวิชาที่สร้างและทดลองสอนโดยโครงการการศึกษาทั่วไปเป็นวิชาแกนขนาน คือ

ต่อมาในปีการศึกษา 2536 โครงการการศึกษาทั่วไป ด้วยความเห็นชอบจากมหาวิทยาลัยได้ทดลองประกาศเพิ่มวิชาแกนขนานแต่ละหมวดวิชาเพื่อเป็นการทดลอง ดังนี้

เป็นผลให้มีการกระจายความรับผิดชอบการสอนไปยังภาควิชา/คณะอื่นๆ จำนวนนิสิตในแต่ละวิชาลดน้อยลง ผู้สอนสามารถเพิ่มประสิทธิภาพการสอนได้ง่ายขึ้น และนิสิตมีโอกาสเลือกในสิ่งที่สนใจมากกว่าได้

ดังนั้น เพื่อความคล่องตัวในการบริหารวิชา เพิ่มประสิทธิภาพการเรียนการสอนที่มุ่งไปสู่การเรียนรู้ด้วยตนเองมากขึ้นตามนโยบายของมหาวิทยาลัย และสอดคล้องกับความต้องการของคณะต่างๆ ความเป็นไปของสังคมและวิทยาการที่เปลี่ยนไปอย่างรวดเร็วและหลากหลาย รองอธิการบดีฝ่ายวิชาการในขณะนั้น คือ รองศาสตราจารย์ ดร.ปราณี กุลละวณิชย์ จึงได้มอบหมายให้โครงการการศึกษาทั่วไปศึกษาหาแนวทาง เพื่อพัฒนาหลักสูตรการสอนและการบริหารวิชาการศึกษาทั่วไป ให้มีประสิทธิภาพสอดคล้องกับสภาพสังคม และความเป็นไปได้ภายใต้ข้อจำกัดต่างๆทั้งภายในและภายนอกมหาวิทยาลัย เพื่อเสนอให้มหาวิทยาลัยพิจารณาและสั่งการต่อไป

หลังจากการศึกษาข้อมูลจากแหล่งต่างๆทั้งในและต่างประเทศ ประกอบกับข้อมูลประสบการณ์การทำงานและสภาพแวดล้อมภายในมหาวิทยาลัยแล้ว โครงการการศึกษาทั่วไปได้นำเสนอรูปแบบการบริหารการศึกษาทั่วไปที่ได้พิจารณากลั่นกรองจากผู้เชี่ยวชาญ คณะกรรมการต่างๆที่เกี่ยวข้อง ตลอดจนผู้สอนและผู้บริหารของมหาวิทยาลัยเป็นเวลารวมทั้งสิ้น 18 เดือน ต่อสภามหาวิทยาลัย

พ.ศ.2538 : เปลี่ยนแปลงสู่ GenEd ทุกวันนี้

ที่สุดเมื่อวันที่ 22 มิถุนายน 2538 สภามหาวิทยาลัยได้ผ่านความเห็นชอบในการปรับหลักสูตรการศึกษาทั่วไปตามที่เสนอ นั่นคือ

การเรียน GenEd พ.ศ.2539

  • วิชาการศึกษาทั่วไปยังคงต้องเรียนอย่างน้อย 30 หน่วยกิต เช่นเดิม แต่แบ่งเป็น
    • วิชาที่โครงการการศึกษาทั่วไปกำหนด 18 หน่วยกิต
    • วิชาที่คณะเป็นผู้วางกรอบให้นิสิตปฏิบัติ 12 หน่วยกิต
  • จัดกลุ่มวิชาใหม่จากเดิมมี 4 หมวดวิชา เปลี่ยนเป็น 5 กลุ่มวิชา คือ
    • มนุษยศาสตร์
    • วิทยาศาสตร์-คณิตศาสตร์
    • สังคมศาสตร์
    • ภาษาต่างประเทศ และ
    • สหศาสตร์ ซึ่งเป็นกลุ่มวิชาใหม่ที่เพิ่มเติมขึ้นมา
    นิสิตทุกคนต้องเรียนทุกกลุ่มวิชา ซึ่งต่างจากเดิมที่เคยเลือกเรียนบางกลุ่มวิชาได้
  • นิสิตทุกคนต้องเรียนกลุ่มวิชาหนึ่งอย่างน้อย 3 หน่วยกิต ส่วนกลุ่มภาษาต่างประเทศให้เรียน 6 หน่วยกิต เหมือนโครงสร้างเดิม

นอกจากนี้ ยังมีความเปลี่ยนแปลงเพิ่มเติม คือ

  • ยกเลิกการกำหนดวิชาแกนในหมวดต่าง ๆ โดยเปลี่ยนเป็นวิชาหลากหลายที่คัดสรรมาให้เลือก ยกเว้นหมวดภาษาต่างประเทศ
  • เน้นการเรียนรู้ด้วยตนเอง และกิจกรรมเสริมหลักสูตร
  • ทุกคณะในมหาวิทยาลัยร่วมรับผิดชอบการสอนการบริการวิชาการศึกษาทั่วไปให้แก่กันและกัน
  • เปิดโอกาสให้นิสิตต่างคณะได้เรียนร่วมกัน
  • ให้นิสิตทุกคนได้ผ่านเกณฑ์มาตรฐานความรู้ทางภาษาไทย และคอมพิวเตอร์ ที่มหาวิทยาลัยกำหนด ก่อนสำเร็จการศึกษา

อนึ่ง สำหรับโครงการการศึกษาทั่วไป ได้ปรับหน้าที่เป็น

  • ประสานงานดูแลให้การเรียนการสอนวิชาต่าง ๆ ดำเนินไปตามเป้าหมาย
  • คัดสรรวิชาที่เหมาะสมให้นิสิตเลือกและทบทวนทุก ๆ 2 ปี
  • ส่งเสริมและสนับสนุนการพัฒนาการสอนวิชาต่าง ๆ ทั้งของโครงการการศึกษาทั่วไป และของคณะต่าง ๆ ให้เป็นไปตามเป้าหมายของการศึกษาทั่วไป
  • รวมทั้งจัดกิจกรรมหลักสูตรและการบริหารเพื่อให้คณาจารย์มีกำลังใจทำงานและเห็นคุณค่าของวิชาการศึกษาทั่วไป
ทั้งนี้สภามหาวิทยาลัยได้ย้ำในเจตนารมณ์อย่างชัดเจน ในอันที่จะส่งเสริมสนับสนุนให้งานการศึกษาทั่วไปได้พัฒนาความรู้รอบและคุณธรรมแก่บัณฑิตของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยอย่างจริงจัง และทั้งหมดนี้ก็คือ ภาระอันสำคัญยิ่งที่โครงการการศึกษาทั่วไป โดยการสนับสนุนของฝ่ายวิชาการจะต้องรับผิดชอบ และดำเนินการให้สัมฤทธิ์ผลตั้งแต่ปีการศึกษา 2539 เป็นต้นไป

SOCIAL MEDIA